Een (huid)aandoening wordt als chronisch beschouwd wanneer er over het algemeen geen uitzicht is op volledig herstel. Chronische (huid)aandoeningen kunnen een aanzienlijk negatieve invloed hebben op de kwaliteit van leven. Dit omdat de gevolgen zich niet alleen beperken tot de huid zelf, maar ook raken aan andere levensgebieden zoals relaties, werk, financiën en vrijetijdsbesteding. Dit kan bijdragen aan een hogere mate van het ontstaan van angstklachten en depressies bij patiënten met chronische (huid)aandoeningen. Omdat chronische (huid)aandoeningen niet weggaan, zal een groot gedeelte van deze patiënten moeten leren leven met hun huidaandoening. Het voorkomen van (verergering van) klachten is een belangrijk onderdeel van de behandeling. Dit vraagt om een hoge mate van zelfzorg/zelfmanagement.
Binnen de beroepsgroep, bij patiënten en andere zorgverleners binnen de huidzorg, was er behoefte aan duidelijkheid over hoe kwalitatief goede en persoonsgerichte begeleiding en educatie bij chronische (huid)aandoeningen vormgegeven kan worden. Daarnaast was er behoefte om in kaart te brengen wat belemmerende en bevorderende factoren bij zelfmanagementbegeleiding zijn, welke kennis en vaardigheden hiervoor vereist zijn en hoe de zorg het beste kan worden ingericht. Daarom werd afgelopen jaren, met subsidie van ZonMW, de Generieke NVH-Zorgmodule Chronische (huid)aandoeningen ontwikkeld. Deze werd 23 september 2025 gepubliceerd, samen met de NVH-Zorgmodule Psoriasis en Epidermale differentiatiestoornissen (EDD voorheen Ichthyosis).
Chronische (huid)aandoeningen – generieke module
De Generieke module chronische (huid)aandoeningen heeft een bijzondere plek binnen het geheel van kwaliteitsinstrumenten en NVH-Zorgmodules. Waar de aandoeningspecifieke zorgmodules, zoals die voor Constitutioneel eczeem of Psoriasis, zich richten op de zorg en behandeling bij één specifieke aandoening, biedt de generieke module juist een overkoepelend kader. Ze bevat algemene aanbevelingen voor huidtherapeuten over persoonsgerichte begeleiding, educatie en advies aan mensen met chronische (huid)aandoeningen, ongeacht de diagnose.
In de hiërarchie van kwaliteitsdocumenten (figuur 1) staat deze module op een hoger, verbindend, niveau en vormt daarmee het fundament waarop de aandoeningspecifieke modules en behandelprotocollen zijn gebaseerd.
Aanbevelingen uit de generieke zorgmodule zijn toe te passen bij verschillende patiëntdoelgroepen. Daarmee zorgt de generieke module voor samenhang in de zorg en ondersteunt zij huidtherapeuten bij het bieden van consistente, persoonsgerichte en kwalitatief goede zorg.
Kwaliteitsinstrumenten
Kwaliteitsinstrumenten zijn documenten zoals standaarden, richtlijnen, zorgmodules, meetinstrumenten/indicatoren, behandelprotocollen en evidence based-statements. Deze instrumenten spelen een belangrijke rol in het ondersteunen van zorgprofessionals, de patiënt en diens naasten om de juiste zorgoptie te kiezen. Een kwaliteitsinstrument geeft daarmee richting en houvast, ook in de dagelijkse huidtherapeutische praktijk.
Ontwikkeling, implementatie in de praktijk, evaluatie en herziening wordt gedaan aan de hand van wetenschappelijke literatuur in combinatie met (praktijk) ervaringen van zorgprofessionals en patiënten.
NVH-Zorgmodules
Een belangrijk onderdeel van de kwaliteitsinstrumenten voor de huidtherapeut zijn de NVH-Zorgmodules. Deze doen concrete aanbevelingen over hoe je als huidtherapeut goede zorg kunt verlenen. Daarbij is een zorgmodule meer toegespitst op de huidtherapeutische praktijk, dan bijvoorbeeld een richtlijn van een medisch specialist of een NHG-Standaard. NVH-Zorgmodules bieden houvast en zorgen voor een uniforme werkwijze van huidtherapeuten, met als doel de kwaliteit van de huidtherapeutische zorgverlening te verbeteren.
Voor de ontwikkeling van de zorgmodules volgen we een vast format (AQUA-leidraad). Dit houdt in dat er altijd vaste onderdelen moeten worden uitgevoerd om de modules na afronding ook te kunnen aanbieden voor opname in het register van het Zorginstituut Nederland (ZIN).
Voor de ontwikkeling is de bijdrage van de leden van groot belang. Zowel in het ophalen van knelpunten, in een afvaardiging van leden in de werkgroep en het geven van commentaar op de conceptuitwerking.
Behandelprotocollen
Onder de NVH-Zorgmodules komen de behandelprotocollen te hangen. Dit zijn de kleinste eenheid van kwaliteitstandaarden. Waar richtlijnen en zorgmodules vooral de kaders en inhoudelijke uitgangspunten beschrijven, bieden de behandelprotocollen concrete handvatten voor de praktijk op behandelniveau.
Alle behandelprotocollen die we ontwikkelen sluiten aan op de verschillende NVH-Zorgmodules. Afhankelijk van de aandoening die je behandelt en de klachten die de patiënt heeft, handel je volgens de NVH-Zorgmodule en kies je het behandelprotocol dat daar het beste bij past. De zorgmodule beschrijft vooral kaders en inhoudelijke uitgangspunten. Het behandelprotocol geeft concrete instructies.
Verhouding tot bestaande richtlijnen
De NVH werkt momenteel hard aan de ontwikkeling van verschillende kwaliteitsinstrumenten. In de ontwikkeling van de eigen kwaliteitsinstrumenten hebben we ons altijd te verhouden tot de bestaande richtlijnen, waaronder de medisch-specialistische richtlijnen, de NHG-standaarden, de paramedische richtlijnen en de richtlijnen van V&VN. In de NVH-Zorgmodules beschrijven we de aanvullende huidtherapeutische zorg die specifiek van toepassing is binnen het vakgebied van de huidtherapie, alsook organisatie van zorg, waaronder doorverwijsopties en start/stop-criteria. De zorgmodules zijn daarmee een duidelijke zorgkaart of wegwijzer waarmee op heldere en transparante manier met het huidtherapeutisch werkveld wordt gecommuniceerd.
Op moment van schrijven werken de NVH-richtlijnontwikkelaars aan de ontwikkeling van de NVH-Zorgmodules Acne, Lymfoedeem, Oncologie en de aandoeningsoverstijgende richtlijnmodule Huidzorg. In 2026 wordt gestart met de ontwikkeling van de NVH-Zorgmodules Wondzorg, Littekens en Lipoedeem.
AQUA-leidraad
De AQUA-leidraad is een richtlijn voor de ontwikkeling van kwaliteitsstandaarden, zoals zorgstandaarden en richtlijnen, in de Nederlandse zorg. Het biedt handvatten voor partijen in de zorg, zoals zorgaanbieders en patiëntenorganisaties, om tot goede en praktische standaarden te komen die gebaseerd zijn op wetenschappelijk bewijs en de praktijk.Bronnen:
- Advies- en expertgroep Kwaliteitsstandaarden (AQUA). (2021).
- AQUA-Leidraad (1 januari 2021).
- Zorginstituut Nederland.
