Om huidafwijkingen bij diabetes goed te begrijpen, is inzicht in de onderliggende pathofysiologie essentieel. Zelfs bij goed ingestelde diabetes zijn de suikerwaarden in bloed en ook in andere weefsels vaak hoger dan normaal. Dit heeft gevolgen voor de huid.
Thomas Rustemeyer legt uit: “Suikers vallen chemisch gezien onder de alcoholen. Deze moleculen kunnen reageren met aminozuren, de bouwstenen van eiwitten. Op die manier ontstaan grotere moleculen, esters. Dit proces vindt onder andere plaats in talgkliercellen en in keratinocyten, waardoor de celdeling van beide celtypen vertraagt. De talgklieren scheiden daardoor minder talg uit, wat de huid droger maakt. Door de verminderde celdeling van keratinocyten wordt de huid dunner, gevoeliger en minder zuur. Bovendien maken deze huidcellen tijdens de uitrijping minder vetten aan, wat een tweede mechanisme is waardoor de huid uitdroogt.”
Open wondjes
Daarnaast kan neuropathie een rol spelen. Thomas: “Suikers kunnen reageren met eiwitten in de lange, dunne gevoelsvezels van de handen en voeten. Hierdoor kan de gevoeligheid van deze zenuwen afnemen, waardoor mensen met diabetes het minder snel door hebben als hun huid beschadigd raakt. Knellende schoenen of sokken kunnen zo onopgemerkt leiden tot drukplekken of open wondjes.” Zeker in combinatie met een minder zure huid kan dit problemen geven. “Door de lagere zuurgraad raakt het microbioom op de huid uit balans, met een toename van bacteriën als Staphylococcus aureus en van gisten als Candida”, legt Thomas uit. “Dit verhoogt de kans op huidinfecties. Daarnaast kunnen hoge bloedsuikerwaarden zowel de grote als kleine bloedvaten beschadigen, waardoor de doorbloeding verslechtert en wonden minder goed genezen. Hierdoor kunnen zweren ontstaan, vaak op de voeten.”
Ovale plekken of verdikkingen
Mensen met diabetes hebben regelmatig last van diabetische dermopathie (foto 1). Hierbij ontstaan kleine ovale verdikte plekken, vooral aan de scheenbenen. Na genezing blijft een bruine vlek achter. Een behandeling is er niet, maar deze afwijking geeft meestal geen klachten.Mensen met diabetes kunnen ook last krijgen van scleromyxoedeem (foto 2), dat ontstaat door stapeling van met suikers bedekte eiwitten in de huid. “Dit leidt tot pachydermie: pasteuze verdikkingen”, vertelt Thomas. “Deze kunnen in principe over het hele lichaam voorkomen, maar we zien ze vaker in de nek, de strekzijde van de armen en de benen. Helaas is hier geen goede behandeling voor, behalve een betere controle van de bloedsuikerwaarden.”Aangezien hyperpigmentatie van de verdikkingen regelmatig voorkomt, kunnen huidtherapeuten wel adviezen geven ter preventie van irritatie en verergering van pigmentatie, zoals over bescherming tegen uv-straling.
Allergie of auto-immuunziekte
Soms hebben mensen met diabetes last van een allergische reactie op insuline of een van de hulpstoffen in dit geneesmiddel, of op een sensor of pomp. Thomas: “Huidtherapeuten kunnen dan adviezen geven over de preventie van allergische reacties en eventueel verwijzen naar de huisarts, die kan doorverwijzen voor allergologisch onderzoek.” Ook handig om te weten: de auto-immuunziekte diabetes komt vaker voor samen met andere auto-immuunziekten, met name met vitiligo en psoriasis.
Instabiele diabetes
Enkele andere huidafwijkingen komen vooral voor bij mensen met diabetes die slecht onder controle is. Huidtherapeuten kunnen hen het beste direct doorsturen naar de huisarts, die een behandeling kan starten voor de hoge bloedsuikerwaarden. Het gaat ten eerste om necrobiosis lipoidica (foto 3), waarbij gelige tot geelbruine plaques ontstaan, waarin uiteindelijk grillig gevormde gaten vallen. Ten tweede kan granuloma annulare (foto 4) ontstaan: rode verhardingen van de huid, soms ringvormig. Ten derde is er acanthosis nigricans (foto 5), waarbij grijs-zwarte verdikkingen voorkomen. Huidtherapeuten kunnen hierbij adviseren over preventie van irritatie en verergering van pigmentatie. Tot slot krijgt een heel klein deel van de diabetespatiënten last van spontane blaarvorming (foto 6).
Behandeling
Huidtherapeuten spelen volgens Thomas een cruciale rol in het signaleren van huidafwijkingen bij mensen met diabetes. In sommige gevallen kunnen zij ook een behandeling toepassen. Hij vertelt: “In principe mag je alle behandelingen doen bij mensen met diabetes, mits de bloedsuikerwaarden goed zijn. Wanneer die niet onder controle zijn, is er een risico op infecties. In dat geval kunnen huidtherapeuten het beste in overleg met de huisarts en afwachten tot de diabetes stabiel is, voordat zij een behandeling starten.”
