Onderzoek naar nut van skincare-routines

De sterke opkomst van uitgebreide skincare-routines op sociale media, met talloze productclaims en reviews, riep bij ons de vraag op hoe dermatologen als medische huidexperts deze ontwikkeling beoordelen. Om dit in kaart te brengen, onderzochten wij de visie van 168 Nederlandse dermatologen en artsen in opleiding tot dermatoloog.¹ Van de deelnemers maakte 92 procent zich zorgen over de populariteit van uitgebreide routines. Bijna negen op de tien zag regelmatig patiënten met huidklachten die mogelijk samenhingen met skincare-gebruik. De meest genoemde problemen waren irritatief eczeem, periorale dermatitis, allergisch contacteczeem en acne exogenica.²

De zorgen betroffen niet alleen de huid. Dermatologen noemden ook onrealistische verwachtingen, beperkt bewijs voor veel producten en hoge kosten voor patiënten. Sociale media werden als zeer invloedrijk beschouwd. Volgens 81 procent van de respondenten bevorderen sociale media ongeschikte vormen van zelfzorg, zoals het zonder duidelijke indicatie combineren van meerdere irriterende stoffen, het volgen van generieke routines die niet bij het huidtype passen en het te snel toevoegen of wisselen van producten. Daarnaast zag 23 procent in de praktijk dat patiënten een dermatologisch consult uitstelden doordat zij eerst online skincare-advies volgden of zelf verschillende producten uitprobeerden. Tegelijkertijd zag 80 procent ook positieve kanten, vooral meer aandacht voor huidgezondheid en zonbescherming. Slechts 13 procent van de dermatologen (AIOS-dermatologie) adviseerde actief een uitgebreide skincare-routine met meerdere producten. Hiermee werd geen vast aantal stappen bedoeld, maar het structureel combineren van verschillende categorieën huidverzorgingsproducten.

Complicaties herkennen

Huidtherapeuten kunnen alert zijn op een aantal voorkomende complicaties:

• Irritatief eczeem geeft meestal roodheid, droogte, schilfering, een branderig gevoel en soms kloofjes. Jeuk kan voorkomen, maar branderigheid staat vaak op de voorgrond. Veelvuldig reinigen en het combineren van retinoïden, alfahydroxyzuren en betahydroxyzuren zijn typische uitlokkende factoren. De reactie blijft doorgaans beperkt tot de behandelde huid.
• Allergisch contacteczeem jeukt meestal duidelijker en kan zich uiten met erytheem, schilfering, papels en vesikels. De afwijkingen kunnen zich uitbreiden buiten de plaats waar het product is aangebracht. Geurstoffen, etherische oliën, conserveermiddelen en zogenoemde natuurlijke ingrediënten zijn belangrijke verdachten. ‘Natuurlijk’ betekent immers niet automatisch ‘hypoallergeen’. Bij een recidiverend of persisterend beeld is verwijzing voor plakproeven aangewezen.
• Periorale dermatitis bestaat uit kleine, vaak monomorfe rode papels of papulopustels rond de mond, neus en soms ogen. Kenmerkend is vaak een smalle vrije zone direct rond het lippenrood. Patiënten beschrijven geregeld een branderig of trekkerig gevoel. Lokale corticosteroïden zijn de bekendste uitlokkende factor, echter meerdere cosmetica kunnen hier ook in meespelen.
• Acne exogenica ontstaat vooral door occlusieve of vettige producten. Let op comedonen en inflammatoire papels in precies die gebieden waar crèmes, oliën of make-up worden aangebracht. Bij plotseling ontstane acne hoort daarom altijd de vraag welke nieuwe producten zijn gestart. Daarbij is het belangrijk het huidtype en de gebruikte formulering goed te beoordelen, omdat sterk occlusieve of vetrijke producten bij een vette of acnegevoelige huid comedonen en ontstekingslaesies kunnen uitlokken of verergeren.

Bij forse zwelling, blaarvorming, nattend eczeem, uitbreiding ondanks het stoppen van producten of twijfel aan een infectie is medische beoordeling nodig, bij een huisarts die eventueel kan doorverwijzen naar een dermatoloog.